BUMILI ANG ISANG MAHIRAP NA INA NG MURANG JACKET SA UKAY-UKAY PARA SA ANAK NIYANG MAG-AARAL SA MALAYO NGUNIT LAKING GULAT NIYA NANG LABHAN NIYA ITO
Araw ng Lunes ng madaling-araw nang ihatid ni Marta si Elias sa terminal ng bus. Malamig ang hangin, ngunit ang kanilang mga dibdib ay punong-puno ng init ng pag-asa.

—Mag-ingat ka roon, anak, bilin ni Marta habang mahigpit na niyakap si Elias. —Mag-aral kang mabuti. Huwag mong kakalimutang magpasalamat sa Diyos, at lalong-lalo na sa matandang nag-iwan ng biyayang ito sa atin.

—Opo, Inay, sagot ni Elias habang nakangiti, kitang-kita sa kanyang mga mata ang determinasyon. —Hindi ko po kayo bibiguin. Sisikapin kong maging matagumpay hindi lang para sa ating dalawa, kundi pati na rin sa alaala ng nagmamay-ari ng jacket na ito.

Sumakay si Elias sa bus habang kumakaway sa kanyang ina. Habang umaandar ang sasakyan papalayo patungo sa kabundukan, tiningnan ni Elias ang bulsa ng kanyang winter coat. Doon nakatabi ang nakatuping liham ng matandang kasambahay—isang paalala na sa gitna ng matinding dilim ng kahirapan, may mga taong nag-iiwan ng liwanag.

Bahagi 3

Makalipas ang labindalawang oras na biyahe sa baku-bakong daan pataas ng bundok, narating din ni Elias ang maliit ngunit tanyag na unibersidad. Tahimik at mistulang lumulutang sa makapal na ulap ang buong paligid. Ang hangin doon ay may halong lamig na bumo-butas hanggang buto, sapat para manginig ang sinumang walang sapat na panlaban sa temperatura.

Ngunit suot ang makapal na winter coat, naging payapa at mainit ang pakiramdam ni Elias habang bitbit ang kanyang mga gamit patungo sa dormitoryo.

Agad siyang nakakuha ng atensyon hindi dahil sa kanyang itsura, kundi dahil sa matalas niyang talino. Sa unang linggo pa lamang ng mga klase, namukadkad na agad si Elias sa mga asignaturang Matematika at Agham. Ang kanyang mga propesor ay labis na humanga sa kanyang kakaibang galing, habang ang ilang mayayamang kamag-aral naman ay nagsimulang mapansin ang lalaking nagmula sa mababang lipunan ngunit may pambihirang paninindigan.

Isang hapon, habang naglalakad si Elias sa pasilyo ng aklat-aklatan bitbit ang kanyang mga libro, hindi niya sinasadyang nabangga ang isang lalaking nakasuot din ng mamahaling jacket. Nalaglag ang ilang papel na hawak ni Elias.

—Pasensya na, hindi ko sinasadya, mabilis na sabi ni Elias habang yumuko upang pulutin ang mga ito.

—Ayusin mo kasi ang paglakad mo, lalaking taga-baba, malamig na tugon ng lalaki. Siya si Joaquin, ang kilalang may-ari ng pinakamalaking negosyo ng troso at lupa sa buong kabundukan, at kilala rin sa pagiging hambog dahil sa yaman ng kanyang pamilya.

Nang iangat ni Joaquin ang kanyang paningin upang tingnan si Elias, biglang natigilan ang kanyang mga mata.

Napako ang tingin niya sa winter coat na suot ni Elias—partikular sa kakaibang disenyo at sa tinahi nitong bahagi malapit sa kuwelyo.

Nanlaki ang mga mata ni Joaquin. Namutla ang kanyang mukha na para bang nakakita siya ng multo.

—Saan… saan mo nakuha ang jacket na iyan? nanginginig na tanong ni Joaquin, nawala ang dating yabang sa kanyang boses.

Kumunot ang noo ni Elias. Humigpit ang hawak niya sa kanyang mga libro, habang inaalala ang liham ng matandang kasambahay—ang lola sa tuhod o tiyahin marahil ni Joaquin na tinalikuran at pinabayaan ng sarili nitong pamilya nang mawalan ito ng pera.

—Itinanong mo ba kung saan ko nakuha? kalmadong sagot ni Elias habang tiningnan nang diretso sa mga mata si Joaquin. —Isang pamana ito… mula sa isang taong pinili ninyong kalimutan noong panahong kailangan niya kayo nang lubos.

Nawalan ng kulay ang mukha ni Joaquin. Sa sandaling iyon, naramdaman niya ang matinding bigat ng karma na unti-unting bumabalik upang singilin ang kanilang pamilya.

Bahagi 4

Nanigas sa kinatatayuan si Joaquin. Ang kanyang hininga ay naging mabilis at mabigat, habang ang pangalan ng matandang kasambahay—ang kanilang sariling kamag-anak na walang awang itinaboy noon dahil lamang sa wala na itong maibigay na pera—ay unti-unting bumalik sa kanyang alaala.

—H-Hindi maaari… pabulong na sabi ni Joaquin habang napaatras. —Si Tiya Elena… Ibinigay niya iyan? Akala namin ay dinala niya sa hukay ang lahat ng kanyang yaman nang itapon namin siya sa labas ng bahay noon!

—Oo, dinala nga niya ang kanyang yaman, paglilinaw ni Elias habang dahan-dahang lumapit nang may paninindigan. —Ngunit hindi sa paraang inaasahan ninyo. Ibinigay niya ito sa isang taong may marangal na puso, sa halip na iwan sa mga kamag-anak na gahaman at walang utang na loob.

Narinig ng ilang estudyante at propesor sa pasilyo ang kanilang pag-uusap. Nagsimulang magbulungan ang mga tao. Ang dating kinatatakutan at pinipitagang si Joaquin ay ngayo’s nakikitang nanginginig sa takot at hiya sa harap ng isang iskolar na nagmula sa mahirap na pamilya.

—Ibalik mo sa amin iyan! sigaw ni Joaquin habang muling nagbabalik ang kanyang yabang, hinaluan ng galit at desperasyon. —Kayamanan iyon ng pamilya namin! Magnanakaw ka!

—Magnanakaw? tanong ko—si Elias—habang malamig na ngumiti. —Ibinenta ninyo ang jacket na ito sa isang ukay-ukay sa halagang limampung piso. Itinuring ninyo itong basurang walang halaga, kasama na ang taong nagmamay-ari nito. Ngayon na nalaman ninyong may laman itong minana ko sa legal na paraan, gusto ninyong angkinin ulit? Huli na ang lahat, Joaquin.

Bago pa makapagsalita si Joaquin, dumating ang dean ng unibersidad kasama ang dalawang opisyal ng seguridad. Mukhang narinig nila ang buong komprontasyon.

—Mr. Joaquin, kung may reklamo ka, dalhin mo sa korte, mariing wika ng dean. —Ngunit dito sa loob ng pamantasang ito, walang puwang ang pangmamaliit at pagtatangkang mang-agaw ng pag-aari ng iba. Isa si Elias sa pinakamagaling naming estudyante, at protektado siya rito.

Yumuko si Joaquin sa matinding kahihiyan. Wala siyang nagawa kundi talikuran si Elias habang pinapanood ng buong kampus ang kanyang pagka-uplok.

Makalipas ang ilang araw, kumalat ang balita sa buong probinsya tungkol sa nangyari. Ang pamilya ni Joaquin ay nakatikim ng matinding kahihiyan sa lipunan, at ang kanilang negosyo ay nagsimulang gumuho dahil sa galit ng publiko sa kanilang kasakiman.

Samantala, si Elias ay patuloy na nagtagumpay sa kanyang pag-aaral. Gamit ang natagpuang yaman, hindi lamang nila naitayo ang sarili nilang tahanan at nakapagtayo ng negosyo para sa kanyang ina, kundi nagtatag din sila ng isang pundasyon na tumutulong sa mga mahihirap na matatandang pinabayaan ng kanilang pamilya—bilang pag-aalay sa alaala ni Tiya Elena.

Isang hapon, habang nakatayo si Elias sa mataas na balkonahe ng unibersidad suot ang kanyang paboritong winter coat, tiningnan niya ang paglubog ng araw. Naisip niya ang kanyang Inay Marta sa malayo.

Alam niyang anumang hamon ang dumating sa buhay, ang kabutihan at katapatan ay kailanman hindi matatalo ng kasakiman. Ang ukay-ukay jacket na binili sa halagang limampung piso ay hindi lamang nagbigay ng init sa kanyang katawan kundi nagdala ng liwanag sa buong henerasyon ng kanilang pamilya.