AKALA NIYA NA-LATE LANG ANG NANAY NIYA SA PAGBISITA SA KULUNGAN
AKALA NIYA NA-LATE LANG ANG NANAY NIYA SA PAGBISITA SA KULUNGAN — PERO ANG MGA SALITA NG PULIS ANG HULING INI-EXPECT NIYANG MARINIG
AKALA NIYA NA-LATE LANG ANG NANAY NIYA SA PAGBISITA SA KULUNGAN — PERO ANG MGA SALITA NG PULIS ANG HULING INI-EXPECT NIYANG MARINIG
Malamig ang hangin sa loob ng Visitation Area ng Batangas City Jail, kahit pa siksikan ang mga taong naghihintay ng bisita. Nakaupo si Adrian Santos, 24-anyos, nakasuot ng kupas na orange na uniform, at mahigpit na hawak ang rosaryong bigay ng kanyang nanay.
Linggo iyon—ang araw na pinakahihintay niya kada linggo. Araw ng pagbisita. Araw na makita niya si Mama Alma, ang tanging taong naniniwalang may mabuting natitira pa sa kanya.
Pero ngayon, kakaiba ang pakiramdam. Napapadyak siya nang marahan sa sahig, hindi mapakali.
Dumapo ang bantay sa likod niya.
“Adrian, relax lang. Parating na rin siguro ’yan,” sabi ng jail guard, nakangiting pilit.
Ngunit may kirot sa dibdib ni Adrian.
Hindi kasi ito ang Mama niyang kilala niya. Kahit maulan, mainit, o may bagyo, dumadating ito nang mas maaga pa sa oras. Lagi siyang may baong pansit, itlog, at ngiti.
Ngayon, kalahating oras na ang lumipas. Wala pa rin.
“Siguro natraffic lang,” bulong niya, pero hindi umabot ng puso ang paliwanag.
Humigop siya ng hangin. Tumayo. Tumingin sa orasan sa dingding.
“Guard, overtime na po. Baka po nasa labas lang si Mama, baka hindi makapasok…”
“Huwag kang mag-alala. Tatawagan ko sa gate.”
Pero bago pa makapunta ang guard, bumukas ang pinto ng Visitation Area. Pumasok ang dalawang pulis—isang lalaking nasa mid-40s at isang babaeng halatang baguhan pa.
Napahinto ang lahat. Hindi pangkaraniwan ang ganitong eksena.
Ang babaeng pulis ang unang lumapit sa guard.
“Pwede po ba naming makausap si Adrian Santos?”
Narinig iyon ni Adrian at nanlamig ang buong katawan niya.
“Po? Ako po ’yon…” mahina niyang sagot.
Lumapit ang dalawang pulis. Kita niya ang bigat sa mga mata nila. At doon pa lang, alam na niyang may mali. May napakalaking mali.
“Adrian,” simula ng pulis, “may kailangan kaming ipaalam sa ’yo tungkol sa nanay mo.”
Napaatras siya, parang binagsakan ng pader ang dibdib.
“B-bakit? Nasaan si Mama? Bakit hindi siya dumating? Aksidente ba? Naholdap ba? Sabihin n’yo!”
Huminga nang malalim ang lalaking pulis.
“Kaninang umaga po…
“…natagpuan ang nanay mo sa loob ng bahay n’yo.”
Parang tumigil ang mundo.
“Ano pong ibig n’yong sabihin?” nanginginig ang boses ni Adrian.
Saglit na nagkatinginan ang dalawang pulis. Ang babaeng pulis ang nagsalita, mas mahinahon.
“Kaninang madaling-araw, inatake siya sa puso. Ayon sa kapitbahay, nakita raw siyang nakaupo sa may mesa, may hawak na supot ng pagkain. Mukhang papunta na sana siya rito.”
Parang may pumutol sa tuhod ni Adrian.
“Ano… ano pong sinasabi n’yo?”
“Dinala siya sa ospital,” dugtong ng lalaking pulis, “pero hindi na po siya umabot.”
Hindi siya umiyak agad.
Hindi siya sumigaw.
Nakatayo lang siya roon, nakatitig sa sahig, hawak pa rin ang rosaryo.
“Hindi po pwede…” bulong niya. “Linggo ngayon. Araw ng bisita. Hindi siya pwedeng mawala sa Linggo.”
Tahimik ang paligid. Maging ang ibang preso ay nakayuko.
Makalipas ang ilang minuto, unti-unting bumalik ang tunog ng mundo.
“May iniwan po siyang sobre,” sabi ng babaeng pulis, iniabot ang maliit na brown envelope na bahagyang gusot. “Nakapangalan sa ’yo.”
Dahan-dahang kinuha ni Adrian ang sobre. Nanginginig ang mga daliri niya habang binubuksan iyon.
Sa loob ay may litrato nilang dalawa—noong graduation niya sa high school. At isang sulat, sulat-kamay.
Anak,
Kung binabasa mo ito, ibig sabihin hindi na ako nakapunta sa’yo. Huwag mong isipin na iniwan kita. Hinding-hindi kita iiwan, kahit saan ka pa mapunta.
Alam kong mabigat ang kasalanan mo. Pero mas mabigat ang paniniwala kong kaya mong magbago. Hindi ka masamang tao, Adrian. Nagkamali ka lang.
Hindi ko man makita ang paglaya mo, maniniwala ako hanggang huli na darating ang araw na lalabas ka diyan na mas mabuting lalaki.
Ipagdasal mo ako. At tuwing hahawak ka sa rosaryo, isipin mong hawak ko rin ang kamay mo.
Mahal na mahal kita. — Mama
Doon siya bumigay.
Napaupo siya sa sahig, yakap ang sulat, at doon lang pumatak ang unang luha.
Hindi dahil sa kulungan.
Hindi dahil sa sentensya.
Kundi dahil wala na ang iisang taong naniniwala sa kanya nang walang kondisyon.
Lumuhod ang babaeng pulis sa harap niya.
“May isa pa kaming sasabihin,” mahina niyang dagdag.
Nag-angat ng tingin si Adrian, namumugto ang mata.
“Bago siya mawalan ng malay, tumawag siya sa Public Attorney’s Office. May bagong ebidensyang naisumite ang isang witness sa kaso mo. May posibilidad na mareview ang conviction.”
Nanlaki ang mga mata ni Adrian.
“G-galing kay Mama?”
Tumango ang pulis.
“Hindi siya tumigil sa paghahanap ng paraan para mapatunayan na hindi ikaw ang nagsimula ng gulo noong gabing iyon.”
Parang sabay na nagbanggaan ang sakit at pag-asa sa dibdib niya.
Sa araw na iyon, hindi dumating ang kanyang nanay sa pagbisita.
Pero dumating ang katotohanan na hindi niya inaasahan:
Ang huling ginawa ng kanyang ina ay hindi ang magluto ng pansit.
Kundi ang ipaglaban ang anak niyang halos sukuan na ng mundo.
At habang mahigpit niyang hawak ang rosaryo, unti-unti niyang naunawaan—
Na kahit wala na si Mama Alma sa visitation area…
Nasa bawat pagkakataon pa rin siya.