Ako si Rina, dalawampu’t walong taong gulang at nagtatrabaho bilang isang call center agent sa Maynila. Dalawa lang kaming magkapatid ni Liza. Ang aming ina na si Aling Carmen ay na-stroke noong nakaraang taon kaya’t naparalisa ang kalahati ng kanyang katawan. Hindi na siya makapaglakad at kailangan ng mag-aalaga sa kanya ng bente-kwatro oras.
Dahil kailangan kong magtrabaho para sa panggastos namin, nakiusap ako kay Liza, na noon ay dalawampung taong gulang at walang trabaho, na siya muna ang mag-alaga kay Nanay sa probinsya.
Para hindi maging mabigat kay Liza ang obligasyon, pinapadalhan ko siya ng 500 pesos araw-araw bilang personal niyang allowance—bukod pa iyon sa budget para sa kuryente, tubig, groceries, at mga gamot ni Nanay.
Sa tuwing nag-vi-video call kami, laging maayos ang itsura ni Liza. Nakasuot ng magagandang damit at laging naka-makeup. Kapag hinahanap ko si Nanay, ang laging sagot niya ay: “Ate, tulog na si Nanay, napakain ko na at napainom ng gamot. Huwag ka nang mag-alala, ako na ang bahala rito.”
Panatag ang loob ko. Nagtrabaho ako ng overtime at nagpakapagod para lang masigurong komportable silang dalawa.
HANGGANG SA DUMATING ANG ISANG ARAW…
Nagkaroon ng long weekend sa trabaho ko. Dahil sobra kong namiss si Nanay, nagdesisyon akong umuwi nang walang pasabi para i-surprise sila. May dala akong mga paboritong prutas ni Nanay at mga bagong damit para kay Liza.
Pagdating ko sa aming bahay bandang alas-onse ng umaga, tahimik ang paligid. Dahan-dahan kong binuksan ang pinto para hindi sila magulat.
Pagpasok ko sa sala, nakita ko si Liza na nakahiga sa malambot na sofa. Naka-aircon, may hawak na bagong modelo ng iPhone, at masayang nakikipag-video call sa mga kaibigan niya. Sa mesa, nakakalat ang mga mamahaling milk tea, pizza, at mga shopping bags ng bagong damit.
Ngumiti ako at akmang tatawagin na siya, pero biglang nanlamig ang buong katawan ko nang makarinig ako ng mahina at garalgal na ubo mula sa likod-bahay—sa may madilim at mainit na bahagi ng lumang kusina.
Binitawan ko ang mga dala ko at nagmamadaling pumunta sa likod.
Ang senaryong bumungad sa akin ay nagpadurog sa aking puso sa libu-libong piraso.
Ang Nanay ko, na akala ko ay natutulog sa malambot niyang kama sa kwarto, ay nakahandusay sa isang manipis at maruming banig sa malamig na sahig ng kusina.
Payat na payat si Nanay. Buto’t balat na siya at nangangamoy ihi ang kanyang damit. Puno ng langaw ang paligid niya. Sa tabi niya, may isang maliit na plastik na plato kung saan nakalagay ang tirang bahaw at kaunting toyo na nilalangaw na rin. Ito pala ang ipinapakain sa kanya.
“Nanay!” humahagulgol kong sigaw sabay luhod at yakap sa kanya.
Nang imulat ni Nanay ang kanyang mga mata, puro luha ang lumabas dito. Nanginginig ang kanyang kamay nang subukan niya akong hawakan. Wala na siyang lakas para magsalita.
Dahil sa sigaw ko, nagulat si Liza at nagmamadaling tumakbo papunta sa kusina. Nabitawan niya ang kanyang cellphone nang makita niya ako. Namutla siya na parang nakakita ng multo.
“A-Ate Rina… k-kanina ka pa ba? Bakit hindi ka nagpasabi?” nanginginig niyang tanong.
Tumayo ako. Puno ng galit, sakit, at poot ang aking dibdib. Nilapitan ko siya at binigyan ng isang napakalakas na sampal.
PAK!
“Walang hiya ka, Liza! Hayop ka!” sigaw ko habang patuloy na umaagos ang mga luha ko. “Pinapadalhan kita ng pera araw-araw para alagaan mo si Nanay! Binibigay ko lahat ng gusto mo para lang hindi ka magreklamo! Pero anong ginawa mo?! Pinakain mo siya ng tirang kanin at pinahiga sa maruming sahig habang ikaw nagpapakasarap sa pera ko?!”
“Ate, sorry… M-Minsan lang naman ‘yan kasi busy ako sa pag-v-vlog…” pagdadahilan niya habang umiiyak.
“Busy?! Wala kang kwentang anak!” Itinuro ko ang pinto ng bahay. “Lumayas ka! Mag-impake ka ng mga damit mo at lumayas ka ngayon din sa pamamahay na ito! Ayaw na kitang makita!”
Umiiyak at nagmamakaawang umalis si Liza, ngunit buo na ang desisyon ko. Agad kong binuhat si Nanay, pinaliguan, at dinala sa ospital. Ayon sa doktor, may severe malnutrition at infection na si Nanay dahil sa matinding pagpapabaya.
Kinabukasan, tumawag ako sa kumpanya ko at nag-file ng resignation.
Napagtanto ko na kahit gaano pa karaming pera ang ibigay mo, walang sinuman ang makakapantay sa pag-aaruga ng isang anak na may tunay na pagmamahal. Mula noon, ako na mismo ang nag-alaga kay Nanay. Mas pinili ko ang simpleng buhay sa probinsya, basta’t nakikita kong ligtas, malinis, at masaya ang inang nagpalaki sa akin.